FA, í samstarfi við ráðgjafa fræðslu- og símenntunarmiðstöðva um land allt, vinnur að því að þróa og auka gæði ráðgjafar um nám og störf á vettvangi. FA heldur utan um samstarf ráðgjafa. Eitt af markmiðum FA er að efla sérfræðiþekkingu í ráðgjöf innan framhaldsfræðslunnar, ásamt því að leita leiða til að efla gæði þjónustunnar með þróun aðferðafræði og endurgjöf frá notendum. Haldnir eru fastir samstarfsfundir með ráðgjöfum þrisvar á ári. Í samstarfsneti FA eru um 25 til 27 ráðgjafar að jafnaði, að auki koma verkefnastjórar á miðstöðvum að hvatningarviðtölum. Haldnir eru kynningarfundir á vinnustöðum, einstaklings- og hópráðgjöf veitt, þátttöku í virkniaðgerðum fyrir atvinnuleitendur, verkefnum í raunfærnimati og þróun aðferðafræði í samstarfi við FA, meðal annars í gegnum erlend þróunarverkefni. Allar miðstöðvar skila ársskýrslum og tölfræðiupplýsingum til FA. Á árinu var meðal annars unnin tölfræðigreining þar sem rýnt var í tengsl ráðgjafar við önnur verkfæri framhaldsfræðslunnar og niðurstöður kynntar fyrir samstarfsaðilum.
Fjöldi viðtala árin 2021-2025
Ráðgjöfinni er ætlað að ná til markhópsins með upplýsingar og hvatningu til símenntunar. Fjöldi ráðgjafarviðtala á árinu með endurkomum var 8876. Heildarfjöldi einstaklinga í viðtölum var 4338, sem gefur til kynna að flest komu í tvö viðtöl eða fleiri. Mestur var fjöldi viðtala hjá IÐUNNI-fræðslusetri, Mími-símenntun og Miðstöð símenntunar á Suðurnesjum.
Viðtöl eftir ríkisfangi 2021-2025
Ráðgjafarviðtöl eftir stöðu á vinnumarkaði 2025
Af þeim sem komu í ráðgjöf voru langflest í starfi eða tæp 61%, þá voru tæp 13% í starfsendurhæfingu og atvinnuleitendur tæp 12%. Flestir atvinnuleitendur voru í ráðgjöf innan svæða voru á Suðurnesjum (41%), Vesturlandi (18%) og á Suðurlandi (14%). Innan svæða taldi Norðurlandið flesta þátttakendur í starfi og Suðurlandið flesta í starfsendurhæfingu.
Fjöldi erlendra ríkisborgara í ráðgjöf um nám og störf var svipaður og árið 2024, eða 31%. Flest koma frá Póllandi, Úkraínu og Palestínu. Hlutfallið var 18% árið 2021 og mikil aukning árin 2022 og 2023. Undanfarin ár hefur því verið lögð áhersla á málefni innflytjenda almennt í ráðgjöf á reglulegum samráðs- og þróunarfundum með samstarfsaðilum.
Ástæða ráðgjafarviðtala 2025
Algengasta inntak ráðgjafarviðtala tengdist raunfærnimatsferlinu, eða um 25% viðtala. Á það við um skimunarviðtal þar sem fólk mátar sig við raunfærnimat í ákveðinni grein; færnimöppugerð, stuðning inni í matssamtali (valkvætt af hálfu þátttakanda) og viðtal að ferli loknu til að taka ákvörðun um næstu skref (eftirfylgniviðtal). Mikið var einnig um að fólk kæmi til að afla sér upplýsinga almennt um nám, afla sér upplýsinga um raunfærnimat og til að leita sér aðstoðar við ferilskrárgerð. Rúmur helmingur þeirra, sem kom í viðtal á árinu, gerði það að eigin frumkvæði (56%) og 11% í kjölfar kynningar í fyrirtæki eða stofnun. Þar var aukning um 4% frá fyrra ári, sem er jákvæð þróun, því ráðgjöfinni er ætlað að ná til sem flestra í markhópnum.
Rafræn viðtöl og viðtöl á staðnum
Rafræn viðtöl voru 40% af heildarfjölda viðtala á árinu, svipað og síðast liðin ár. Um þriðjungur viðtala voru rafræn en nokkrar miðstöðvar nota rafræn viðtöl í miklum mæli það er VISKA í Vestmannaeyjum (99%), IÐAN-fræðslusetur (78%) og SÍMEY (47%). Skýringar á því geta verið staðsetning ráðgjafar og aðstæður fólks sem kemur í viðtal. Ljóst er að þessi kostur eykur aðgengi að ráðgjöfinni fyrir stærri hóp.
Fjöldi viðtala flokkuð eftir kyni
Kynjahlutföll voru nokkuð jöfn, 51% konur og 49% karlar. Flest sem sóttu ráðgjöfina á liðnu ári voru á aldrinum 26-35 ára, eða 38% og fjölgaði í þeim hópi frá árinu á undan, voru þá 34%. Þá hafa flest í hópnum hafið nám á framhaldsskólastigi en ekki lokið því eða 63% og þau sem eingöngu höfðu lokið grunnskóla voru 17%. Alls voru 86% þeirra sem koma í ráðgjöf í markhópi framhaldsfræðslunnar. Sú regla gildir að markhópur framhaldsfræðslunnar í ráðgjöf sé að lágmarki 80% samkvæmt skilmálum Fræðslusjóðs.
FA hafði á árinu umsjón með vinnuhópi ráðgjafa um raunfærnimat í Almennri starfshæfni, en það er leið sem boðið hefur verið upp á víða um land frá árinu 2014. Verkfærið hefur nýst atvinnuleitendum sérstaklega og fólki sem vill efla sína almennu starfshæfni á vinnumarkaði. Það hefur sýnt sig að mikill meirihluti þeirra sem taka þátt í ferlinu fer í nám eða starf í kjölfar þess. Áhersla var lögð á að draga fram lærdóm af vettvangi vegna framkvæmdar, yfirfara gögn og vinna að handbók til að stuðla að samræmi framkvæmdar á svæðum og varða þannig gæði verkfærisins. Handbókin var gefin út og kynnt á örfundi fyrir vettvangi framhaldsfræðslunnar.
Haldnir voru þrír örfundir (á netinu) með starfsfólki frá fræðslu- og símenntunarmiðstöðvum, um niðurstöður ársskýrsna miðstöðva, um niðurstöður tölfræði ársins 2024 úr ráðgjöfinni og um handbók fyrir raunfærnimat í almennri starfshæfni. Haustfundur var haldinn í október og að venju var hann heils dags staðfundur þar sem unnið var með skilgreindar fræðsluþarfir. Fyrir haustfund var send út rafræn kynning á sjálfbærni í starfsferilsráðgjöf (efni frá NLL) sem var til umræðu í hópavinnu. Á fundinum var kynning og vinnustofa um nýtingu gervigreindar og stafrænna lausna í námi í og ráðgjöf. Þá kynntu sérfræðingar frá Noregi (Miðstöð háskólanáms og hæfni) og Svíþjóð (Miðstöð menntamála) aðferðafræði og verkfæri sem hafa gagnast vel í ráðgjöf og var unnin hópavinna undir handleiðslu. Í lokin miðluðu ráðgjafar gagnlegum verkfærum sín á milli.
Ársskýrslur og umræður á fundum sneru meðal annars að:
- Þörfum innflytjenda og mati á menntun þeirra og færni. Þar með talið áskorununum sem fylgja því að fara í nám á námsbrautum framhaldsskóla, í kjölfar raunfærnimats, vegna skorts á tungumálakunnáttu og tungumálastuðningi.
- Aukinni þörf fyrir ráðgjöf vegna kvíða og álags.
- Stafrænni tækni í ráðgjöf.
- Miðlun gagnlegra verkfæra í náms- og starfsráðgjöf (gildi, áhugasvið, ferilskrárgerð, gæðamál o.fl.).